CFL-wandelpaden Manternacher Fiels
© Oliver Raatz

Naturally Europe CFL-Wandelpad 'Manternacher Fiels'

6 minuten

Door het wilde ravijnwoud
Bestemming(en): Moezel

Oeroude bomen, zeldzame planten en zacht kabbelende beekjes – bij een toer door de Manternacher Fiels ontdek je Luxemburg van zijn wilde kant. De 11,5 kilometer lange CFL-wandeling gaat door een oeroud landschap. Aan het eind kun je ontspannen in de trein stappen en naar het beginpunt terugrijden.

Een zee van lichtgroene varens en met donkergroen mos bedekte stenen voert langs de steile rotsgesteentes. Eromheen staan lindes en esdoorns. Hier en daar liggen omgevallen bomen die inmiddels overwoekerd zijn. Er gaat een smal pad door het bos. De lucht voelt vochtig aan. Het is aangenaam koel ondanks de zomerse temperaturen. Onderin het dal ruist zachtjes de Syr. Welkom in het wilde woud van de Manternacher Fiels.
 

 CFL Wandelpad Streuobstwiese
© Oliver Raatz

Het gevarieerde, beschermde natuurgebied ligt in het Oosten van Luxemburg.  Tussen Manternach en Wasserbillig kun je op een 11,5 kilometer lange wandelroute de nationale spoorwegen CFL leren kennen. De toer begint op het station van Manternach. Na 100 meter is er een eerste tussenstop in het natuurbeschermingscentrum A Wiewesch. Aan het plafond van de gerestaureerde boerderij uit de 19e eeuw hangen landbouwwerktuigen uit lang vervlogen tijden.  Een tentoonstelling thematiseert de verbinding tussen natuurbescherming en landbouw. ‘Beide kunnen alleen hand in hand functioneren', meent wandelgids Luc Roeder, boswachter van boswachterij Manternach vol overtuiging.

 

 

Tongvaren en jichtkruid

Aan de uitgang van het dorp gaat de weg voor het eerst over de 32 kilometer lange beek de Syr, die van Syren naar Mertert stroomt. Dan moet je via een natuurlijke trap omhoog naar het bos, langs velden met fruitbomen. Van de hier groeiende appels maken de mensen vooral zoete Viez, legt Luc uit. ‘Dat is een nog niet vergist appelsap, dat alleen wordt geperst en dan direct geconsumeerd.’

Na een spectaculair uitzicht op Manternach, een van de oudste plaatsen van Luxemburg, ga je door een poort en kom je in het met 57 hectare grootste ravijnbos van het land en bij de Manternacher Fiels. Al na een paar meter merk je dat de lucht vochtiger en koeler wordt. Precies in dit klimaat voelen mossen en varens zich thuis, legt Luc uit. Vooral de zeldzame tongvaren met zijn grote ongedeelde bladeren woekert hier in bosjes tussen de schaduwrijke rotsen. ‘Deze varen is typisch voor het ravijnbos’, zegt Luc. In zijn stem klinkt duidelijk trots, want deze zeldzame varen groeit hier juist rijkelijk.
 

 

Het smalle pad voert steeds weer omlaag en omhoog, steeds dieper het bos in. Jichtkruid zoomt het pad. Hier in het beschermde natuurgebied mag de door sommige tuiniers als “onkruid” aangeduide wilde plant ongestoord groeien. Want sinds ongeveer 50 jaar wordt het hele bos aan zichzelf overgelaten. Behalve noodzakelijk snoeiwerk vanwege het nabijgelegen spoor en de wandelroutes wordt er geen enkele boom meer omgehakt. Het gevolg is dat er een heleboel omgevallen en langzaam vervallende takken en boomstammen te vinden zijn. De wildernis verbreidt zich, de natuur bloeit op. De biodiversiteit groeit. Er ontstaat een ‘oerwoud van morgen’, legt Luc uit. ‘We hebben hier veel insecten die van dood hout leven. Tegelijkertijd kan het dode hout veel water opnemen en tijdens de droogtefases weer afgeven. Dat is belangrijk voor het relatief vochtige klimaat in dit bos.’

Een thuis voor ijsvogel en zwarte specht

Een volgende stop. Luc laat een meer dan 200 jaar oude, gewone esdoorn zien, een eindje van de weg af. De diameter is gigantisch. Er zijn vier volwassenen nodig om zijn stam te kunnen omarmen. Op andere plaatsen zou zo'n majestueuze, waardevolle boom allang gerooid en tot hout verwerkt zijn, meent Luc. ‘Maar bij ons niet. Die mag blijven staan.’

Tijdens de wandeling wisselt het kabbelen van de beek zich af met het kwetteren van vogels. Met een beetje geluk kun je op sommige dagen zelfs ijsvogels zien, vertelt Luc. Deze inmiddels zeldzame vogelsoort heeft aan de steile rotsen boven de oever van de Syr zijn biotoop gevonden. Ook voor de sterk bedreigde zwarte specht is de natuurlijke Manternacher Fiels ideaal. Luc laat een boomstam zien met een trapeziumvormige holte. ‘Die heeft de zwarte specht met zijn snavel in de boom gepikt op zoek naar insecten.’ Zodra hij die verlaat, leven daar vaak andere vogels in, of vleermuizen of insecten.’ Later komen daar paddenstoelen bij. In het langzaam afstervende hout gedijt het leven – helemaal aan het einde blijft er humus over.

CFL Wandelpad Schluchtwald
© Oliver Raatz

Meer dan 100 traptreden door het bos

Na een steile daling gaat de weg voor de tweede keer over de Syr, onder het spoorviaduct door en dan naar de zuidelijke klif van de Manternacher Fiels. Snel verandert het klimaat en het bos: Het is lichter, warmer en droger, hier groeien eiken, beuken en orchideeën. Luc, die als kind al boswachter wilde worden, vindt deze afwisseling fascinerend. ‘Hier is in een klein gebied een grote diversiteit aan bossoorten. De natuur is steeds in verandering, het bos is iedere dag anders. Daar komt de hoge biodiversiteit bij. Dat maakt de Manternacher Fiels zo boeiend.’

Onder de volgende wegwijzer met het CFL-logo kondigt een bord met mooie letters aan wat de wandelaar zo meteen zal zien: 100 traptreden. Midden in het bos. Langs de voor de Fiels karakteristieke brokken van muschelkalk, die op met groen begroeide gipsmuren lijken. Er zijn zelfs meer dan 100 treden. Op het uitzichtspunt op het plateau is de vermoeienis echter meteen weer vergeten: vanaf hier heb je een prachtig uitzicht op het natuurreservaat, het ravijnbos en het Syrdal. Aan de horizon tekent zich het plaatsje Grevenmacher aan de Moezel af.
 

De weg gaat over zachte bosgrond diep in het uitgesneden dal van de Schlammbaach – een rustig riviertje met veel afgebrokkelde stenen en met mos begroeide rotsblokken. Een groene canyon. Hier eindigt het schaduwrijke bos en de Manternacher Fiels. Langs grazende koeien kom je op een verharde weg steeds verder bergafwaarts bij het plaatsje Mertert. Twee bijna levensgrote leeuwenbeelden uit de 19e eeuw waken aan de ingang van Parc Mertert, een bijna vier hectare groot landschapspark in Engelse stijl.

CFL Wandelpad Manternacher Fiels
© Oliver Raatz

Schip met geschiedenis

Als de oeverpromenade aan de Moezel verschijnt, draait de MS Princesse Marie-Astrid net om. Op een voorganger van dit recreatieschip werd in 1985 het beroemde Verdrag van Schengen gesloten over het vrije reizen. Na ongeveer twee kilometer langs de rivier lokt de bestemming van de wandeling in Wasserbillig. Voordat je omhoog gaat naar het station nog een laatste blik op de monding van de Sauer – het diepste punt van het land – en op de enige veerboot van Luxemburg, die net afmeert richting Duitsland. Dan: aankomst op het kleine station. Over acht minuten rijdt de trein terug naar Manternach.

M.S. Princesse Marie-Astrid
© Oliver Raatz
Trein CFL
© Nico Berté

Dankzij het spoornet mobiel

43 CFL-Wandelroutes zijn er in het hele land; ze zijn tussen de vier en 30 kilometer lang. Het handige: de routes gaan steeds van station tot station. Na de wandeling stap je gewoon in de trein en ga je naar je uitgangspunt terug – zelfs zonder treinkaartje. Want het openbaar vervoer in het Groothertogdom is overal gratis.

Meer informatie hier

Informatie over de natuur

Het natuurbeschermingscentrum A Wiewesch (benoemd naar de voormalige boerderij) is een van vijf in Luxemburg. Het hart is de interactieve tentoonstelling ‘Natuurbescherming en landbouw’. Bezoekers leren hier meer over de wisselwerking tussen biodiversiteit, landbouw en gezonde voeding. Grote borden laten zien wat boeren en burgers kunnen doen om hun ecologische voetafdruk te verkleinen. Bovendien zijn er diverse gratis activiteiten zoals kruidenwandelingen, bosbaden en geleide toeren, ook voor gezinnen, door de Manternacher Fiels.